Бярэзінскі біясферны запаведнік

Бліжэй, чым вы думаеце

Ад санаторыя «Баравое» да мяжы Бярэзінскага біясфернага запаведніка — 25 кіламетраў. Гэта паўгадзіны язды на аўтамабілі. Уявіце: вы выязджаеце пасля сняданку, і ўжо праз паўгадзіны вакол вас — зусім іншы свет. Свет, дзе няма асфальту, дзе дрэвам па некалькі сотняў гадоў, а звяры не баяцца чалавека.

Запаведнік заснавалі ў 1925 годзе. Ён стаў першай ахоўнай прыроднай тэрыторыяй такога рангу ў Беларусі і застаецца адзінай біясфернай тэрыторыяй у краіне, прызнанай ЮНЕСКА. Гэта эталон дзікай прыроды, дзе ўсё захавалася такім, якім было створана стагоддзямі.

Што такое біясферны запаведнік і чаму гэта важна

Статус біясфернага — міжнароднае прызнанне таго, што тэрыторыя ўнікальная і мае патрэбу ў абароне. Бярэзінскі запаведнік уваходзіць у глабальную сетку біялагічных рэзерватаў ЮНЕСКА і служыць узорам натуральнай прыроды для ўсёй Еўропы.

Тут захоўваецца неверагодная разнастайнасць. Спецыялісты налічылі 59 відаў млекакормячых, 234 віды птушак, больш за 800 відаў раслін. З іх 46 занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. І менавіта тут жыве траціна ўсёй беларускай папуляцыі бурага мядзведзя. Так, мядзведзя. Таго самага, якога звычайна паказваюць толькі ў дакументальных фільмах.

З чаго пачаць знаёмства з запаведнікам

Музей прыроды

Першы прыпынак лепш зрабіць у адміністрацыйным цэнтры запаведніка — вёсцы Домжэрыцы. Тут знаходзіцца Музей прыроды. У трох залах сабраны экспазіцыі, якія паказваюць усё багацце мясцовай фауны. Чучелы жывёл размешчаны на фоне маляўнічых фоташпалераў з ландшафтамі запаведніка — здаецца, што звяры вось-вось ступяць у свой сапраўдны лес.

Музей працуе круглы год. Для арганізаваных груп экскурсіі праводзяць нават у выхадныя дні, але лепш удакладняць загадзя.

Лясны заапарк: сустрэча з жыхарамі беларускіх лясоў

Гэта не звычайны заапарк. Гэта вальерны комплекс плошчай 12 гектараў, размешчаны проста ў хваёвым бары. Умовы тут максімальна набліжаны да натуральных. У прасторных вальерах жывуць мядзведзі, зубры, рысі, алені, лісы, ваўкі і іншыя звяры, якіх у дзікай прыродзе ўбачыць амаль немагчыма.

Наведвальнікам дазваляюць карміць жывёл. У касе можна ўзяць спецыяльныя пачастункі — напрыклад, яблыкі для мядзведзяў або аленяў. Гэта асобнае задавальненне для дзяцей і дарослых.

Экалагічная сцежка: падарожжа праз тры светы

Працягласць маршруту — каля трох кіламетраў. Сцежка абсталявана драўляным насцілам і інфармацыйнымі стэндамі. Па дарозе — 12 прыпынкаў, кожная са сваёй гісторыяй.

За дзве гадзіны вы пройдзеце праз тры розныя светы:

• Елавы лес — змрочны, таямнічы, з пахам прэлай хвоі і моху.
• Бярэзнік — светлы, паветраны, з плямамі сонечнага святла на белых ствалах.
• Хваёвы бор — заліты сонцам, з водарам смалы і ціхім шумам верхавін.

А ў канцы шляху вас чакае 15-метровая аглядная вежа. З яе вышыні адкрываецца панарама вярховага балота. Дыван са сфагнавага моху, яркія плямы пладаноснай пушыцы, насякомаедная расянка з кропелькамі расы на лісце — гэта пейзаж, які не забудзецца.

Музей міфалогіі і фестываль «Шлях Цмока»

У запаведніка ёсць і містычны бок. У наваколлях Домжэрыц захаваліся старажытныя язычніцкія капішчы і месцы сілы. Іх даследавалі навукоўцы, і цяпер кожны можа дакрануцца да гэтай таямніцы.

Галоўная падзея года — фестываль славянскай міфалогіі «Шлях Цмока», які праходзіць у жніўні. Хэдлайнерамі фестывалю выступаюць вядомыя музычныя калектывы. А ноччу пачынаецца самае цікавае — імерсіўная сцежка. Падарожжа па лесе ў кампаніі ажыўшых персанажаў славянскага пантэона: дамавых, русалак, лешых. Кажуць, некаторыя госці пасля такой прагулкі пачынаюць верыць у цуды.

Музей мёду і дэгустацыя

Яшчэ адна «смачная» славутасць — Музей мёду. Тут расказваюць пра традыцыі борціцтва і пчалярства ў гэтых краях. А пасля экскурсіі можна прадэгуставаць мясцовыя гатункі мёду і купіць слоічак з сабой.

Актыўны адпачынак: для тых, хто не можа сядзець на месцы

Запаведнік прапануе маршруты на любы густ і ўзровень падрыхтоўкі:

• Пешаходныя маршруты — 6 відаў, ад 3 да 12 кіламетраў.
• Веламаршруты — 5 варыянтаў, ад гадзіннай прагулкі да двухдзённага падарожжа з начоўкай.
• Конныя маршруты — ад гадзіннага катання да тыднёвых паходаў.
• Водныя маршруты — сплавы на байдарках па Бярэзіне на 1–7 дзён.
• Камбінаваныя туры — напрыклад, два дні на роварах, затым два дні на байдарках.
• Вяровачны парк — для аматараў актыўнага адпачынку з дзецьмі.

Для самастойных падарожнікаў распрацаваны маршруты, але ёсць важнае правіла: наведванне экалагічных сцежак без суправаджэння гіда забаронена. Гэта зроблена для вашай жа бяспекі — запаведнік застаецца дзікім месцам, дзе ў звяроў няма межаў.

Практычная інфармацыя

• Адлегласць ад санаторыя «Баравое»: каля 25 км, час у дарозе — прыкладна 30 хвілін на аўтамабілі.
• Адміністрацыйны цэнтр: вёска Домжэрыцы (Лепельскі раён), вуліца Цэнтральная, 3.
• Каардынаты:54.747319, 28.31541
• Рэжым працы: экскурсіі праводзяцца па папярэдняй заяўцы.
• Кантакты і браніраванне: можна запісацца на экскурсію ў клубе санаторыя «Баравое» або самастойна праз афіцыйны сайт запаведніка.
• Рэкамендацыі: бярыце з сабой ваду і перакус — на тэрыторыі запаведніка не так шмат пунктаў харчавання.

Чаму варта паехаць менавіта цяпер

Бярэзінскі запаведнік — гэта месца, дзе вы зможаце ўбачыць Беларусь да таго, як яе змяніў чалавек. Тут час цячэ інакш. Тут можна гадзінамі блукаць па лесе і не сустрэць ні душы. Тут вы зразумееце, чаму дзікую прыроду называюць дзікай.

Усяго 25 кіламетраў аддзяляюць вас ад гэтага свету. Паўгадзіны язды — і вы ў іншай рэальнасці. Ці варта казаць, што гэта лепшы спосаб правесці выхадны дзень?

Прыязджайце. Запаведнік чакае.