Храм Пакрова Прасвятой Багародзіцы ў Докшыцах

Духоўны цэнтр горада

Пакроўская царква ў Докшыцах — гэта не проста архітэктурная дамінанта горада, а яго духоўны цэнтр з шматвяковай гісторыяй. Храм знаходзіцца ў цэнтральнай частцы населенага пункта, на вуліцы Ленінскай (у мінулым яна насіла назву Барысаўскай). Царква дзейнічае ў нашы дні і ўваходзіць у Докшыцкае благачынне Полацкай і Глыбоцкай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы.

Тэрыторыя вакол будынка абнесена каменнай агароджай. Уваход упрыгожваюць арачныя вароты. Саму царкву ўзвялі ў 1900–1903 гадах з бутавага каменя і цэглы. Храм лічыцца архітэктурным помнікам і знаходзіцца пад аховай дзяржавы.

Як складаўся лёс храма

Самае ранняе пісьмовае сведчанне пра святыню адносіцца да 1514 года. У тыя часы тут стаяла драўляная ўніяцкая царква. Падчас ваеннай кампаніі 1812 года будынак выгарэў дашчэнту, але неўзабаве яго аднавілі. Ад таго перыяду захавалася галоўная рэліквія — цудатворны абраз «Багамаці Смаленская», створаны ў 1826 годзе.

У 1839 годзе, пасля таго як унія была растаргнута, храм перадалі праваслаўнай абшчыне. Будынак наноў асвяцілі ў гонар святых Космы і Даміяна. Да канца XIX стагоддзя драўлянае збудаванне абветшала. У 1899 годзе яго разабралі. На гэтым месцы па праекце, падрыхтаваным яшчэ ў 1863 годзе, пачалі будаваць новую каменную царкву. Узвядзенне заняло тры гады. Урачыстае асвячэнне адбылося 28 ліпеня 1903 года — храм атрымаў імя ў гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы.

У 1990-х гадах у будынку правялі сур'ёзную рэстаўрацыю. Мясцовы майстар В. Маркавец аднавіў фрэскі, вярнуўшы інтэр'еру страчаную прыгажосць.

Архітэктурныя асаблівасці

Царква адносіцца да рэтраспектыўна-рускага (сінадальнага) кірунку. Такія рашэнні былі тыповымі для царкоўнага дойлідства канца XIX — пачатку XX стагоддзя: архітэктары бралі за аснову формы старажытнарускіх храмаў, але перапрацоўвалі іх з улікам новых будаўнічых тэхналогій і матэрыялаў.

Кампазіцыя будынка выцягнута па лініі «захад — усход» і ўключае чатыры часткі, размешчаны паслядоўна:

• Званіца з бабінцам. Над заходнім бокам узвышаецца шатровая званіца, якая задае вертыкальную дамінанту ўсяму абліччу.

• Трапезная. Невялікае памяшканне, якое аб’ядноўвае званіцу з асноўнай часткай.

• Асноўны аб’ём. Мае кубічную форму, накрыты чатырохсхільным дахам. Завяршаецца цыбулепадобным купалам на васьмігранным светлавым барабане. Барабан прарэзаны трайнымі вокнамі з ліштвамі, упрыгожанымі какошнікамі — тыповы прыём для рускага стылю.

• Алтарная апсіда. Паўкруглы выступ з усходняга боку, дзе размешчаны алтар.

Усе часткі маюць розную вышыню і розныя формы дахаў. Гэта стварае маляўнічы, дынамічны сілуэт. Галоўны акцэнт фасадаў — кантраст паміж паліхромнай (рознакаляровай) бутавай муроўкай сцен і белай тынкоўкай дэкаратыўных элементаў: ліштваў, какошнікаў, карнізаў.

Унутранае ўбранне і святыні

Інтэр’ер храма не саступае вонкаваму абліччу. Алтарную апсіду вылучае трох’ярусны пазалочаны іканастас трохграннай формы.

Цэнтральная святыня — ужо згаданая ікона Божай Маці Смаленскай 1826 года. Гэты абраз адносіцца да іканапіснага тыпу «Адзігітрыя», што з грэчаскага перакладаецца як «Пуцевадыцельніца». Паводле падання, першы абраз такога тыпу напісаў евангеліст Лука. Смаленская ікона Багародзіцы шануецца не толькі ў Беларусі, але і ў Расіі, і ў многіх іншых праваслаўных краінах. Перад ёй моляцца пра вандроўнікаў, пра паспяховае завяршэнне спраў, пра абарону ад ворагаў.

Сцены і скляпенні ўпрыгожваюць фрэскі. Іх абнаўлялі ў 1990-х гадах, а потым паўторна — у 2003 годзе. Роспісы надаюць інтэр’еру ўрачыстасць і ствараюць атмасферу, якая спрыяе малітве.

Карысная інфармацыя для наведвальнікаў

Храм знаходзіцца ў цэнтры Докшыц, таму знайсці яго лёгка. Гэта дзеючая царква, таму гасцям варта памятаць пра базавыя правілы: выключыць гук тэлефона, жанчынам пажадана быць у хустцы, мужчынам — здымаць галаўны ўбор пры ўваходзе.

• Адрас: г. Докшыцы, вул. Ленінская (гістарычная назва — Барысаўская).
• Статус: помнік архітэктуры, дзеючы праваслаўны храм.
• Як дабрацца: царква размешчана ў некалькіх хвілінах хады ад цэнтральнай плошчы горада.

Наведванне Пакроўскай царквы дае магчымасць дакрануцца да гісторыі, якая сыходзіць каранямі ў XVI стагоддзе, і адчуць духоўную атмасферу, якая захоўваецца тут ужо пяць стагоддзяў. Гэта абавязковы пункт маршруту для тых, хто цікавіцца культурай і гісторыяй беларускага Падзвіння.