Касцёл Дзевы Марыі Каралевы ў Порплішчы

Храм, пабудаваны на мяжы эпох

У Порплішчы, аграгарадку, загубленым сярод лясоў Докшыцкага раёна, ёсць дзіўнае месца, дзе час быццам спыніўся. Тут, на адной вуліцы, насупраць адзін аднаго, стаяць два храмы — праваслаўная Спаса-Праабражэнская царква XVII стагоддзя і каталіцкі касцёл Дзевы Марыі Каралевы. Яны глядзяць адзін на аднаго ўжо амаль стагоддзе, і кожны з іх захоўвае сваю непаўторную гісторыю.

Касцёл Дзевы Марыі Каралевы — адзін з самых незвычайных каталіцкіх храмаў не толькі ў раёне, але і ва ўсёй Беларусі. І не толькі таму, што ён драўляны. А таму, што яго пабудавалі ў той час, калі каталіцкія храмы на гэтых землях амаль не ўзводзілі.

Архітэктурны тандэм праз дарогу

Калі глядзець на касцёл з боку, адразу заўважаеш яго падабенства з суседняй праваслаўнай царквой. Абодва храмы — драўляныя. Абодва выцягнуты ў плане і накрыты высокай двухсхільнай страхой. У абодвух ёсць выразныя вежы-званіцы, якія сталі іх архітэктурнай дамінантай.

Падабенства не выпадковае. Будаўнікі натхняліся царквой, якая стаіць насупраць, пабудаванай паводле канонаў мясцовай архітэктурнай школы, якая склалася тут за стагоддзі. Нават аконныя праёмы і форма вежаў пераклікаюцца. Пры гэтым храмы пафарбаваны ў розныя колеры: царква — у пяшчотны салатавы, касцёл — у больш стрыманы. Але стылевае адзінства прыкметна адразу.

Касцёл мае простую прамавугольную форму. Яго галоўны ўваход абазначаны драўлянай чатырохграннай вежай-званіцай. Яшчэ адна невялікая вежачка ўзвышаецца над цэнтральнай часткай будынка. Упрыгожанняў амаль няма — толькі лаканічныя дэталі, якія падкрэсліваюць сціплую прыгажосць драўлянага дойлідства.

Перад уваходам на тэрыторыю стаіць невялікая аднаарочная брама, складзеная з прыроднага каменя. Яна з'явілася тут ужо ў нашы дні, але арганічна ўпісалася ў агульны ансамбль.

Старонкі гісторыі

Касцёл у Порплішчы заклалі ў 1937 годзе, а будаўніцтва завяршылі ў 1941-м. У той час Порплішча ўваходзіла ў склад міжваеннай Польшчы, таму каталікі гэтых мясцін змаглі пабудаваць тут новы храм. У іншых рэгіёнах Беларусі, якія ўжо ўвайшлі ў склад СССР, будаўніцтва цэркваў было практычна немагчымым.

Касцёл узвялі незадоўга да пачатку Вялікай Айчыннай вайны. І ён выстаяў — перажыў і ваеннае ліхалецце, і пасляваенны савецкі час, калі многія храмы напаткала сумная доля.

У гады вайны будынак не быў разбураны, але яго прыстасавалі пад гаспадарчыя патрэбы. У пасляваенны перыяд тут размяшчаліся то ці школа, то ці майстэрні. Жыхары навакольных вёсак клапаціліся пра будынак, дзякуючы чаму храм дайшоў да нашых дзён у добрым стане.

У 1990 годзе адбылося вяртанне храма вернікам. З таго часу касцёл Дзевы Марыі Каралевы зноў стаў дзеючым каталіцкім храмам, месцам, дзе праходзяць набажэнствы, вянчанні і хрысціны.

Дарэчы, у касцёла ёсць яшчэ адна цікавая дэталь — невялікая каменная каплічка з крыжом, якая стаіць непадалёк. Яе ўзрост і гісторыя, на жаль, ужо страчаны.

Сёння

Сёння касцёл Дзевы Марыі Каралевы — важная турыстычная славутасць і рэлігійны цэнтр Порплішча. Сюды прыезджаюць, каб убачыць унікальны прыклад драўлянага дойлідства міжваеннага перыяду, які арганічна злучыў у сабе мясцовыя архітэктурныя традыцыі і еўрапейскія веянні.

Касцёл дзейнічае. Тут рэгулярна праходзяць набажэнствы, якія збіраюць прыхаджан з самога Порплішча і навакольных вёсак. А падчас экскурсій турысты могуць не толькі агледзець вонкавы выгляд храма, але і трапіць усёредину — калі, вядома, у гэты час не ідзе служба.

Храм стаіць на скрыжаванні дарог, таму знайсці яго лёгка. А калі вы прыехалі ў Порплішча, абавязкова перайдзіце праз дарогу і загляніце ў Спаса-Праабражэнскую царкву — гэтыя два храмы сапраўды складаюць унікальны архітэктурны тандэм, якога больш нідзе не знайсці.

Інфармацыя для наведвальнікаў

• Адрас: аграгарадок Порплішча, вуліца І. Курэц, 36, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць

• Год пабудовы: 1937–1941

• Архітэктурны стыль: драўлянае дойлідства міжваеннага перыяду

• Каардынаты: 54.574990, 27.391317

• Статус: дзеючы храм

Наведванне касцёла Дзевы Марыі Каралевы — гэта магчымасць дакрануцца да гісторыі, калі на адной вуліцы мірна суседнічаюць дзве канфесіі, а старыя храмы глядзяць адзін на аднаго, нагадваючы пра вечныя каштоўнасці. Гэта абавязковы пункт маршруту для ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй і архітэктурай Докшыцкага краю.