Мемарыяльны комплекс «Шунеўка»

Месца памяці спаленай вёскі

Мемарыял «Шунеўка» знаходзіцца ў 17 кіламетрах ад Докшыц, непадалёк ад вёскі Беразіно. Гэта адно з самых трагічных месцаў Докшыцкага раёна, якое нагадвае пра зверствы фашыстаў у гады Вялікай Айчыннай вайны.

22 мая 1943 года нямецка-фашысцкія захопнікі акружылі мірную вёску Шунеўка. Жыхароў сагналі ў вялікі сарай, аблілі гаручай сумессю і падпалілі. Тых, хто спрабаваў выбегчы, расстрэльвалі з кулямётаў. У той дзень загінулі 47 чалавек, у тым ліку 13 дзяцей. Вёска не адрадзілася пасля вайны — на яе месцы засталося толькі поле, парослае травой.

Гісторыя стварэння мемарыяла

Ідэя ўвекавечыць памяць пра спаленую вёску ўзнікла ў 1960-х гадах. Стварэнне мемарыяла заняло 16 гадоў — з 1967 па 1983 год. Аўтары праекта — скульптар Генадзь Буралкін і архітэктар Юрый Градаў (той самы творчы дуэт, які працаваў над мемарыяльным комплексам «Хатынь»). Невыпадкова «Шунеўку» часта называюць «сястрой Хатыні» — іх аб’ядноўвае агульная трагедыя і падобнае мастацкае рашэнне.

Урачыстае адкрыццё мемарыяла адбылося ў 1983 годзе. Сёння гэта ўнікальны архітэктурна-скульптурны ансамбль, які прыцягвае наведвальнікаў не толькі з Беларусі, але і з іншых краін.

Архітэктура і сімвалы

22 бетонныя падмуркі — на месцы кожнага спаленага дома. Яны размешчаны ў тым парадку, у якім стаялі сялянскія хаты. На бетонных плітах высечаны імёны галоў сем’яў — каб ніхто не быў забыты.

Цэнтральны манумент — пяціметровая бронзавая постаць жанчыны з паднятымі ў праклёне рукамі. Яна стаіць у праёме сімвалічных варот, нібы застыўшы ў вечным крыку. Да верхняй перакладзіны варот прымацаваны тры званы. Два з іх перыядычна звоняць, нагадваючы пра трагедыю. Трэці — расколаты. Ён сімвалізуе страшную статыстыку: у гады вайны ў Докшыцкім раёне загінуў кожны трэці жыхар.

Калодзеж — адзін з самых праймальных сімвалаў мемарыяла. У гэты калодзеж гітлераўцы кідалі жывых дзяцей. На бетонным зрубе ляжыць бронзавы паветраны змей з імёнамі загінуўшых дзяцей. Змей — сімвал адарванага вайной дзяцінства, няздзейсненых палётаў, няспоўненых надзей. Побач — дзіцячыя цацкі, якія прыносяць сюды наведвальнікі.

Скульптура маці — яшчэ адзін важны элемент мемарыяла. Жанчына, якая праклінае вайну, увасабляе боль усіх маці, што страцілі сваіх дзяцей. Яе постаць поўная безвыходнасці і гневу.

Дуб памяці — непадалёк ад цэнтральнага манумента расце дуб, пасаджаны ў год адкрыцця мемарыяла. Ён стаў сімвалам жыцця, якое адраджаецца на месцы трагедыі.

Два званы звоняць, аплакваючы нявінныя ахвяры. Трэці маўчыць — у памяць пра тых, хто не дажыў да Перамогі.

Што адчуваюць наведвальнікі

Мемарыял «Шунеўка» пакідае глыбокае ўражанне. Тут няма пампезнасці — толькі цішыня, смутак і памяць. Наведвальнікі адзначаюць, што гэта месца прымушае задумацца пра цану міру і далікатнасць чалавечага жыцця.

Многія прыязджаюць сюды, каб ушанаваць памяць загінуўшых, ускласці кветкі і проста памаўчаць. Асабліва шматлюдна тут 22 мая — у дзень трагедыі.

Як наведаць

Экскурсіі арганізоўваюцца па папярэдняй заяўцы праз Бегомльскі музей народнай славы. Можна прыехаць і самастойна — мемарыял адкрыты для свабоднага наведвання ў любы час.

Рэкамендуецца вылучыць на агляд не менш за гадзіну, каб спакойна прайсці па ўсіх зонах, прачытаць імёны на плітах і пранікнуцца атмасферай месца.

Практычная інфармацыя

• Месцазнаходжанне: Докшыцкі раён, у 21 км ад санаторыя «Баравое» па дарозе ў бок Докшыц.
• Каардынаты: 54.834815, 27.885143
• Даступнасць: на аўтамабілі можна пад’ехаць прама да мемарыяла.
• Добраўпарадкаванне: тэрыторыя дагледжаная, ёсць лаўкі для адпачынку.

Мемарыяльны комплекс «Шунеўка» — гэта месца, дзе кожны можа аддаць даніну павагі нявінным ахвярам вайны і задумацца пра тое, як далікатны мір. Сюды варта прыехаць, каб памятаць.